Tham dự hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan nghiên cứu, quản lý và các đơn vị liên quan. Phát biểu đề dẫn, TS. Bùi Văn Thạch, nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Phó Tổng Thư ký Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thực tiễn phân cấp quản lý ngân sách nhà nước trongđiều kiện tổ chức bộ máy, địa giới hành chính và chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương có nhiều thay đổi.

Toàn cảnh hội thảo

Việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu rà soát đồng bộ việc phân định nguồn thu, nhiệm vụ chi, định mức phân bổ và cơ chế điều tiết ngân sách. Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương thống nhất chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15 được ban hành trong năm 2025 tạo cơ sở pháp lý cho giai đoạn tổ chức và vận hành mới.

Một trong những nội dung được các đại biểu tập trung trao đổi là bảo đảm sự đồng bộ giữa nhiệm vụ, quyền hạn, nguồn lực và trách nhiệm giải trình. Theo đó, phân cấp ngân sách không chỉ dừng ở việc xác định tỷ lệ phân chia nguồn thu, mà cần bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ, tạo điều kiện để địa phương chủ động phát triển nguồn thu, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong quản lý và sử dụng ngân sách.

Đặc biệt, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vấn đề bảo đảm nguồn lực cho cấp xã được đặt ra rõ hơn. Cùng với phân cấp, các đại biểu cũng quan tâm đến cơ chế bổ sung cân đối, thu hẹp chênh lệch về năng lực tài chính giữa các địa phương, đồng thời bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương trong các cân đối lớn và kỷ luật tài khóa quốc gia.

Một nội dung khác được nhấn mạnh là yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Nghị định số 125/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 của Chính phủ về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, là một trong những văn bản cụ thể hóa yêu cầu này.

TS. Nguyễn Văn Bình – Phó Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu tại Hội thảo

Đáng chú ý, Học viện Tài chính có sự tham gia tích cực tại hội thảo với 23 tham luận của cán bộ, chuyên gia và nhà khoa học. Các tham luận tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, tập trung vào phân cấp ngân sách địa phương trong mô hình chính quyền 2 cấp; phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi; cơ chế phân chia nguồn thu và bổ sung cân đối; bảo đảm nguồn lực cho cấp cơ sở; hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách; ứng dụng công nghệ số; công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính công.

Đoàn đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học đến từ HVTC tham dự hội thảo

Với nền tảng nghiên cứu lâu năm về tài chính công và ngân sách nhà nước, những đóng góp của đội ngũ Học viện Tài chính tại hội thảo góp thêm các luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình nghiên cứu, hoàn thiện chính sách phân cấp ngân sách.

Từ các trao đổi tại hội thảo, cải cách phân cấp quản lý ngân sách được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức quản trị quốc gia. Trọng tâm không chỉ là phân định lại nguồn thu và nhiệm vụ chi, mà còn phải xác lập rõ trách nhiệm, quyền hạn và nguồn lực của từng cấp chính quyền, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công và đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.